1984

1983<<< 1984 >>>1985

23 stycznia - TKK ogłosiła stanowisko w sprawie wyborów do rad narodowych - wzywając do ich bojkotu.

30 stycznia - W Nowej Hucie z inicjatywy "S" przeprowadzono akcję protestacyjną wobec podwyżek, polegającą na ustawianiu się w długich kolejkach do kiosków i spacerach. MO ograniczyła się do legitymowania i fotografowania uczestników protestu. W Nowej Hucie przed Urzędem Dzielnicowym przeciwko podwyżkom protestowało około 2 tysiące osób. Uczestnicy zostali rozpędzeni przez MO.

Styczeń - luty - SB przeprowadziła akcję aresztowań w regionie. Aresztowani zostali m. in. Bronisław Wiatr, Marian Pamuła, Ryszard Strach, Stefan Jurczak, Wacław Mojek, Władysław Zawirski i Wiesław Błażejewski.

18 lutego - RKS wydała instrukcję w sprawie bojkotu wyborów do rad narodowych w dniu 17 czerwca 1984 r. Oświadczenie RKS Małopolska w sprawie wyborów do rad narodowych:

  1. Na dzień 17 czerwca 1984 roku władze PRL zarządziły tzw. wybory do rad narodowych. Obecną sytuację społeczną w Polsce cechuje brak możliwości legalnego organizowania się społeczeństwa (zdelegalizowano faktycznie wszystkie niezależne organizacje związkowe, kulturalne i inne), uniemożliwianie pokojowych zgromadzeń publicznych, przetrzymywanie w więzieniach ludzi o odmiennych poglądach politycznych, wykorzystywanie prawa karnego i wymiaru sprawiedliwości jako instrumentu represji, wszechwładza aparatu polityczno-wojskowego, "chory" system zarządzania powodujący samonapędzający się kryzys społeczno-gospodarczy. Wyjątkowo wsteczne i represyjne prawo prasowe wyklucza publikowanie niezależnych opinii i poglądów. Rzetelna kampania wyborcza jest w takiej sytuacji niemożliwa. Ordynacja wyborcza przyznaje prawo zgłaszania kandydatów wyłącznie kolegiom wyborczym, kontrolowanym przez PZPR, PRON i inne organizacje, które wykazały swą dyspozycyjność wobec władz PRL. Uniemożliwia ona swobodne zgłaszanie kandydatów przez wyborców lub ich grupy. Zachowany został podział na miejsca mandatowe i niemandatowe, który uprzywilejowuje kandydatów umieszczonych przez kolegia na pierwszych miejscach, co praktycznie odbiera wyborcom wpływ na wyniki wyborów.
  2. W tej sytuacji udział w wyborach jest współuczestnictwem w kłamstwie, bierną zgodą na ich fikcyjny charakter i politykę władz PRL. Konsekwencje tej polityki to m.in.: stałe obniżanie się poziomu życia społeczeństwa, katastrofalne w skutkach zniszczenie majątku narodowego i dóbr kultury, niszczenie podstaw biologicznego bytu narodu przez degradację na niespotykaną w świecie skalę środowiska naturalnego, hamowanie inicjatyw zmierzających do poprawy sytuacji gospodarczej (jak funkcja dla rolnictwa i rzemiosła reforma gospodarki państwowej).
  3. Moralnym obowiązkiem każdego z nas jest całkowity bojkot "Wyborów", który uznać trzeba za jedyną godną formę zachowania się Polaka.
  • Nie przyjmujemy propozycji kandydowania - jest to kolaboracja.
  • Ignorujemy zebrania przedwyborcze.
  • Nie bierzemy udziału w głosowaniu.
  • Nie odmawiajmy jednak udziału w komisjach wyborczych - może to być istotna forma kontroli i zapobiegania fałszowaniu wyników głosowania.
  • Organizujemy (według instrukcji związkowych) obserwację lokali wyborczych - pozwoli to uzyskać informacje o faktycznej frekwencji w głosowaniu.
  • Zwalczajmy pogłoski o obowiązkowości głosowania - głosowanie według przepisów jest dobrowolne, a represje za odmowę udziału są mitem rozpowszechnianym przez władzę.
  • Odmawiajmy wystąpień na temat swego udziału w głosowaniu - nikt nie ma prawa żądać takich informacji.
  • Zachęcajmy członków rodziny i przyjaciół, aby nie uczestniczyli w głosowaniu, nie pozwólmy aby głosowali za nas.
  • Uprzejmie lecz stanowczo odprawiajmy naganiaczy nachodzących nas w mieszkaniach - ich działania są bezprawne.
  • Nie litujmy się nad komisją wyborczą - dyżurują tylko do godz. 20-tej.

Pamiętajmy, społeczeństwo naszego Regionu dawało już - przy okazji wyborów - wyraz dezaprobaty dla reżimu, doprowadzając w 1947 roku do przegranej komunistów w okręgu krakowskim oraz "przepadnięcia" stalinowskiego kandydata w okręgu nowosądeckim w 1957 roku.


23 lutego - W Koszycach Małych aresztowano pięć osób (tzw. Tarnowską Komisję Koordynacyjną) - Alojzego Warchoła, Leonarda Łąckiego, Romana Sochę, Karola Krasnodębskiego i Tadeusza Kurleja.

28 lutego - Małopolska "Solidarność" podpisała umowę o współpracy z Confédération Française des Travailleurs Chrétiens (CFTC), z którą kontakty nawiązane zostały jeszcze w okresie legalnego istnienia Związku. Podobnie jak w przypadku współpracy z CFDT francuscy związkowcy przekazywali pieniądze i pomoc rzeczową na rzecz "S" (ubrania, żywność, lekarstwa, sprzęt poligraficzny itd.) oraz organizowali wypoczynek dla polskich dzieci. W latach 1985 - 1987 skorzystało z tej formy pomocy około 100 dzieci.

Marzec - Ks. Jerzy Popiełuszko po raz pierwszy przyjechał do kościoła pw. Maksymiliana Marii Kolbego w Mistrzejowicach.

5 marca - SB prowadziło aresztowania na szeroką skalę. W całym regionie objęły one kilkaset osób. Większość osób została zwolniona po 48 godzinach, inni otrzymali sankcję prokuratorską. W Nowym Sączu aresztowano 14 osób (Alicję i Andrzeja Szkaradków, Grzegorza Sajdaka, Zbigniewa Szkarłata, Henryka Najducha, Ryszarda Pawłowskiego, Krzysztofa Dąbrowskiego, Ewę Andrzejewską, Tadeusza Pajora, Konstantego Konara, Zbigniewa Bocheńskiego, Krzysztofa Michalika i Henryka Szewczyka). Zatrzymania miały miejsce również w Bochni, Gorlicach, Nowym Targu i Krośnie. Odnotowano większą ilość przypadków zwalniania byłych działaczy i członków NSZZ "S" z pracy.

22 kwietnia - W Krakowie Powstał Komitet Pomocy Więzionym za Przekonania (przemianowany w 1985 r. na Komitet Obrony Więzionych i Prześladowanych za Przekonania Polityczne "Solidarność" Regionu Małopolska). Jego organem prasowym było pismo Homo Homini. Komitet zajmował się pomocą finansową i wsparciem moralnym dla osób zwolnionych z internowania i więzień. Pomagano również osobom bezrobotnym, chcącym rozpocząć indywidualną działalność gospodarczą.

26 kwietnia - Prezydent Krakowa wydał rozporządzenie wprowadzające na terenie województwa miejskiego krakowskiego przyspieszone postępowanie w następujących wykroczeniach (w terminie do 30 czerwca 1984 r.): nieopuszczanie zbiegowiska publicznego pomimo wezwania, zakłócanie spokoju, rozpowszechnianie, używanie lub noszenie godła, chorągwi lub innej odznaki lub munduru co do której wydany został zakaz, wieszanie plakatów, napisów, rysunków w miejscach użytkowanych przez instytucje albo w miejscach publicznych nie wyznaczonych do tego, umyślne wprowadzanie w błąd organu państwowego co do tożsamości własnej lub innej osoby, rzucanie kamieniami lub innymi przedmiotami w pojazd będący w ruchu.

1 maja - Manifestacja w Nowej Hucie. ZOMO zaatakowało z użyciem armatek wodnych dwutysięczny pochód. Kierujących się w stronę "Arki Pana" legitymowano i zatrzymywano.

15 maja - W związku ze zbliżającymi się wyborami do rad narodowych TKK wydała odezwę: Nie idąc do urn wyborczych opowiemy się za prawdą, wolnością i demokracją, za ratowaniem polskiej gospodarki [...]. 17 czerwca minie rok od pielgrzymki Jana Pawła II do Polski, w której tłumnie uczestniczyły miliony Polaków, zjednoczonych pragnieniem życia w prawdzie. Powiedział on do nas: "Nie lękajcie się". Zapamiętajmy te słowa. Jesteśmy u siebie we własnym kraju i od nas zależy przyszłość Polski, przyszłość nasza i naszych dzieci.

28 maja - 41 członków KK przesłało list do przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej Adama Zielińskiego zapowiadając nieuczestniczenie w wyborach do Rad Narodowych. W liście podkreślono, że ordynacja wyborcza nie zapewnia demokratycznej metody wyłaniania i ustalania kandydatów na radnych oraz rzeczywistego wyboru radnych. List podpisali z regionu Małopolska Józef Jungiewicz, Stefan Jurczak, Jacek Marchewczyk i Wacław Sikora.

17 czerwca - Wybory do rad narodowych. Wedle danych uczestniczyło w nich najmniej osób w historii PRL. Około 40% Polaków zgodnie z wezwaniem TKK pozostało w domach. Wedle danych TKK w Krakowie w wyborach wzięło udział 52,3% uprawnionych (w Nowej Hucie 47,9%, Śródmieściu 48,4%, Krowodrzy 51,3%, Podgórzu 57,7%). W trakcie wyborów doszło do licznych fałszerstw. W Krakowie "zniknęło" z list wyborczych ok. 40 tys. nazwisk. W dniu wyborów w Nowej Hucie doszło do manifestacji pod hasłami: Polska to my!, Wybierajmy Lecha! i Nie ma wolności bez Solidarności! Doszło do rozruchów i walk z ZOMO.

20 czerwca - Napłynęło 300 informacji dotyczących fałszerstw wyborczych.

21 lipca - Sejm uchwalił amnestię, która objęła wszystkich skazanych (58 osób) i tymczasowo aresztowanych (602 osoby) za czyny o charakterze politycznym.

27 lipca - RKS wydała oświadczenie, w którym uznała, że decyzja o amnestii i ustępstwo ze strony władz zostało wymuszone presją społeczną, postawą więzionych oraz uwarunkowaniami międzynarodowymi. Odrzucono warunki ujawniania się działaczy, narzucające konieczność informowania o dotychczasowej działalności.

  1. Zapowiedź uwolnienia zdecydowanej większości więźniów sumienia w wyniku amnestii z 21 lipca 1984 roku stanowi ustępstwo władz wymuszone presją społeczną, postawą więzionych i uwarunkowaniami międzynarodowymi. Jest to częściowe spełnienie postulatów wyrażanych przez ogniwa związkowe i całe społeczeństwo polskie, a także opinię międzynarodową. Witając na wolności naszych kolegów, stwierdzamy, że amnestia likwiduje niektóre skutki bezprawnie wprowadzonego stanu wojennego. Nadal obowiązują bowiem specjalne ustawy wprowadzone w czasie i po zniesieniu stanu wojennego, a także nie są faktycznie przestrzegane pakty praw człowieka i konwencje w sprawie wolności związkowych, co uniemożliwia prowadzenie niezależnej działalności politycznej, związkowej, społecznej i kulturalnej bez ryzyka represji. Amnestia pozwoliła władzom uchylić się od publicznego procesu przywódców i doradców Solidarności więzionych ponad dwa i pół roku bez wyroku sądowego, a także nie rozwiązuje problemu osób, których działania objęto specjalnie dobraną kwalifikacją prawną. Amnestia nie powoduje także oddania satysfakcji moralnej i materialnej niesłusznie więzionym. Nie do zaakceptowania są warunki amnestii zmuszające ujawniających się do informowania władz o okolicznościach działalności.
  2. Nadal obowiązkiem ogniw związkowych jest opieka nad wszystkimi, którzy w wyniku represji utracili zdrowie, pracę lub zarobki. Będziemy ewidencjonować i ujawniać wszelkie przypadki represji oraz pomagać ich ofiarom. Stanowi to podstawowy składnik naszej działalności.
  3. Przewodnim celem działań pozostaje walka o przywrócenie możliwości jawnego działania Solidarności w warunkach pluralizmu związkowego. Pozostajemy też wierni walce o kondycję moralną społeczeństwa. Popieramy więc wezwanie Episkopatu Polski, a także apel Komisji Zakładowych wielkich zakładów pracy o zachowanie trzeźwości. Niech będzie to indywidualny wkład zwolenników "S" w uczczenie rocznic sierpniowych: wybuchu Powstania Warszawskiego 1.08.44, Obrony Warszawy przed wojskami bolszewickimi 15.08.1920 i Porozumień Gdańskich 31.08.1980.

30 sierpnia - W mszy św. za Ojczyznę w Mistrzejowicach uczestniczył ks. Jerzy Popiełuszko oraz wygłosił kazanie. Była to ostatnia wizyta ks. Jerzego w Krakowie.

31 sierpnia - Uroczystości rocznicy Sierpnia w całym kraju miały spokojniejszy przebieg. Rocznicowe msze święte odprawiono w Krakowie i Nowej Hucie. Nie interweniowało ZOMO.

30 września - II Pielgrzymka Ludzi Pracy na Jasną Górę. Pielgrzymom z Krakowa przewodził ks. Kazimierz Jancarz, zaś grupom tarnowskim najpierw ks. Borowiec, a potem ks. Nowakowski.

19 października - Został uprowadzony przez funkcjonariuszy SB podczas powrotu z Bydgoszczy ks. Jerzy Popiełuszko. Ks. Jerzy Popiełuszko był bity aż do utraty przytomności, zmasakrowanego kapłana związanego i obciążonego workiem kamieni esbecy wrzucili do zalewu wiślanego na tamie we Włocławku.

21 - 27 października - W kościele w Mistrzejowicach modlono się o odnalezienie ks. Jerzego.

28 października - W Warszawie msza święta za Ojczyznę zgromadziła 50 tysięcy wiernych. Była wśród nich duża grupa przyjezdnych z Nowej Huty.

29 października - Oświadczenie Prezydium RKS: Tragiczny los ks. Jerzego Popiełuszki wstrząsnął społeczeństwem Małopolski. Akt terroru budzi oburzenie i sprzeciw. Bez względu na stopień powiązania jego bezpośrednich wykonawców z władzami PRL, ponoszą one polityczną odpowiedzialność za tę zbrodnię. Tolerując liczne akty bezprawia swych funkcjonariuszy oraz jątrzącą propagandę, która ostatnio skierowana była przeciw duchownym, władze stworzyły atmosferę sprzyjającą zaistnieniu tej tragedii. W poczuciu solidarności wzywamy członków i sympatyków Związku do godnego i rozważnego, ale zdecydowanego okazania sprzeciwu wobec aktu prowokacji. W niektórych zakładach pracy codziennie o godz. 12.00 mają miejsce kilkuminutowe chwile ciszy, skupienia i modlitwy. Uważamy, iż jest to właściwa forma naszej reakcji, apelujemy o jej upowszechnienie w całym Regionie.

30 października - Publicznie podano informację o śmierci ks. Jerzego Popiełuszki. Podczas pogrzebu ks. prymas Józef Glemp mówił: Wierzymy, że ofiara młodego księdza Jerzego jest już ostatnią ofiarą na polskiej ziemi i że już nikt w naszej Ojczyźnie nie targnie się na życie drugiego człowieka tylko dlatego, że nie podoba mu się głoszona przez niego nauka.

3 listopada - Odbył się pogrzeb ks. Jerzego w Warszawie - wzięło w nim udział ponad pół miliona osób. Kilka tysięcy Małopolan również przyjechało do Warszawy, mimo utrudnień ze strony MO i SB zatrzymujących i kontrolujących podróżnych.

3 listopada - Powołano z inicjatywy RKS Małopolski Komitet Walki o Praworządność. Jego celem miała być walka o odpowiadający powszechnie uznanym wartościom i kulturze europejskiej kształt prawa polskiego

7 listopada - W Krakowie powstała Obywatelska Inicjatywa w Obronie Praw Człowieka "Przeciw Przemocy". Jej celem było dokumentowanie i nagłaśnianie przypadków łamania prawa w PRL.

11 listopada - Obchody Święta Niepodległości. Kilka tysięcy osób brało udział w mszy św. w Katedrze na Wawelu. Po mszy uformowano pochód, który przeszedł pod Pomnik Grunwaldzki. Władze obawiając się zamieszek zdecydowały się na ograniczenie sił zabezpieczających uroczystości. ZOMO nie interweniowało. Po raz pierwszy od 1981 r. członkowie prezydium RKS mogli złożyć wieniec u stóp pomnika.

11 listopada - W Tarnowie obchodzono dzień niepodległości - ok. dwa tysiące osób bez przeszkód dotarło pod pomnik Nieznanego Żołnierza.

13 grudnia - W kościele w Mistrzejowicach odprawiono mszę św. w rocznicę wprowadzenia stanu wojennego. Wzięło w niej udział 5 tys. osób. Po mszy odczytano apel pomordowanych.

16 grudnia - RKS Małopolska podjął współpracę z CISL z Florencji. RKS zobowiązał się do informowania CISL o swojej działalności oraz o informowaniu własnych członków o sytuacji ruchu związkowego we Włoszech. CISL zobowiązał się do informowania włoskiej opinii publicznej na temat działalności "Solidarności" oraz sytuacji społecznej i politycznej w Polsce, bronić interesów "S" w międzynarodowych organizacjach związkowych, udzielać pomocy represjonowanym członkom "S" i wspierać materialnie struktury Małopolskiej "Solidarności".

Grudzień - Małopolski Komitet Walki o Praworządność podał pierwsze wyniki swoich prac nad zasięgiem represji w Małopolsce w okresie od 13 grudnia 1981 do grudnia 1984. Z opublikowanych danych wynikało, że w tym okresie w obozach internowania przez okres dłuższy niż trzy miesiące przebywało 452 osoby, aresztowano zaś 521 osób, spośród których tylko część otrzymała wyroki skazujące, zaś zdecydowana większość przebywała wyłącznie na podstawie sankcji prokuratorskiej. Osoby te zostały zwolnione na podstawie amnestii z lipca 1983 i lipca 1984 r. W omawianym okresie spośród osób represjonowanych za działalność związkową wyjechały za granicę 83 osoby. W 1984 r. nie odnotowano przypadków ujawnienia się działaczy związkowych.

1984 - Z inicjatywy księdza Kazimierza Jancarza powstał przy kościele pw. Maksymiliana Marii Kolbego Chrześcijański Uniwersytet Robotniczy. W ramach uniwersytetu prowadzone były wykłady, seminaria oraz konwersatoria z różnych dziedzin wiedzy (historii, kultury, ekonomii, filozofii, teologii, psychologii, wychowania oraz ekologii). Zajęcia - w ciągu czterech semestrów - prowadzili wykładowcy z krakowskich uczelni - głównie z UJ, ale również z PAN, PAT, AGH i AE. Wśród wykładowców znajdowali się m.in.: ks. doc. Jan Wal, doc. Jerzy Zdrada, doc. Jacek Baluch, dr Barbara Niemiec, dr Tomasz Gąsowski, dr Andrzej Chwalba , dr Ryszard Terlecki, dr Andrzej Romanowski, o. dr Andrzej Kłoczowski, o dr Marek Pieńkowski, o. dr Antoni Jarnuszkiewicz, o. dr Jacek Stożek, o. dr Paweł Mynarz, Józefa Hennelowa, Stefan Wilkanowicz, Tomasz Fijałkowski i Jerzy Surdykowski. Funkcję rektora ChUR-u pełnił Jan L. Franczyk. W Mistrzejowicach kształciło się 500 robotników, a kolejnych 400 w filiach ChUR - u oo. Karmelitów na Piasku, w kościele św. Kazimierza przy ul. Reformackiej oraz w kościele św. Józefa w Podgórzu. W zajęciach oprócz robotników brali udział także studenci, nauczyciele oraz uczniowie szkół średnich.