Pamięci tych, którzy rozbudzili nadzieje - 26 kwietnia 1988

"Rok 1988 był jakby dokończeniem tego, co zaczęło się w 1980 roku i co brutalnie przerwał stan wojenny. Tamte wydarzenia pokazały, że zaszczepione w ludziach poczucie wolności głęboko tkwiło i tylko kwestią czasu było rozprawienie się z tym systemem totalitarnym" - mówił do zebranych Wojciech Grzeszek, przewodniczący Małopolskiej "Solidarności".

Zdjęcia z uroczystości można obejrzeć TUTAJ.

26 kwietnia br., w 30. rocznicę rozpoczęcia strajku w Hucie im. Lenina, pod Pomnikiem Solidarności na Placu Centralnym, związkowcy, uczestnicy tamtych wydarzeń, przedstawiciele ZRM „S” wraz z władzami miasta, uczcili pamięć tych, którzy wtedy, w 1988 roku rozbudzili w Polakach nadzieję na lepszą Polskę.

Uczestnicy uroczystości rocznicowych złożyli wiązanki pod Pomnikiem, po czym odśpiewali hymn "Solidarności".

Przypomnijmy kalendarium wydarzeń tamtej wiosny „Solidarności”.

26 kwietnia 1988 r., pod pretekstem protestu wobec podwyżek cen rozpoczął się strajk w HiL. Na czele Komitetu Strajkowego stanął Andrzej Szewczuwianiec. W skład komitetu weszli również: M. Gil, J. Ciesielski, S. Handzlik, Władysław Kielan, Andrzej Czepielewski, Andrzej Skałabania, Tadeusz Szczypczyński, Bogusław Atlasiński, Maciej Mach, Kazimierz Baniak, Bogdan Wróbel, Juliusz Gąsior, Krzysztof Wróbel, Jerzy Ostałowski, Marek Szczupak, Janusz Sójka, Marek Domagała, Stanisław Bir, Henryk Krzysiak, Marek Waldon, Wiesław Mazurkiewicz i Kazimierz Fugiel. Komitet strajkowy wysunął postulaty płacowe (podwyżka o 12 tys. zł) oraz zażądał przywrócenia do pracy wyrzuconych działaczy "S" E. Nowaka, S. Handzlika, Witolda Bawolskiego i Andrzeja Ruska.

1 maja - Niezależne obchody pierwszomajowe w Polsce przebiegały pod hasłami solidarności z Hutą im. Lenina. Kilkutysięczny pochód z kościoła na Szklanych Domach idący w stronę kombinatu został zatrzymany przez oddziały ZOMO. Niesiony obraz Matki Boskiej Częstochowskiej został "aresztowany". Podająca żywność strajkującym hutnikom 74-letnia Petronela Wróbel została pobita przez funkcjonariuszy MO i przewieziona na komisariat na os. Zgody.

2 maja - 227 Konferencja Plenarna Episkopatu Polski wezwała władze do dialogu ze społeczeństwem oraz zaoferowała mediację Kościoła w rozmowach z robotnikami w Krakowie i Gdańsku. Mediatorami byli Halina Bortnowska, Jan Olszewski i Andrzej Stelmachowski.

2 maja - 22 osoby zostały ukarane przez kolegium ds. wykroczeń w Nowej Hucie za udział w manifestacji 1 maja. Ryszardowi Bocianowi, któremu do tej pory orzeczono grzywny na sumę ponad 200 tys. zł - zajęto meble.

3 maja - Oddziały ZOMO brutalnie rozpędziły demonstrację w Krakowie kierującą się z Katedry na Wawelu w stronę Grobu Nieznanego Żołnierza.

3 maja - Lech Wałęsa i Zbigniew Romaszewski, przewodniczący Komisji Interwencji i Praworządności NSZZ "S" ustalili zasady rekompensowania strat poniesionych w wyniku represji za udział w strajku w HiL.

4 maja - Przed Collegium Novum UJ odbyła się demonstracja studentów i pracowników UJ w akcie solidarności z pracownikami Huty. W trakcie przemówienia rektora Aleksandra Koja, MO próbowała pobić studentów.

4/5 maja - Za pomocą ZOMO i brygady antyterrorystycznej strajk w Hucie został spacyfikowany. Wielu jego uczestników zostało pobitych, przywódcy aresztowani. Sześciu członków komitetu otrzymało sankcje prokuratorskie, wobec 17 osób kolegia orzekły miesięczne kary aresztu. Załoga rozpoczęła strajk absencyjny. Do uruchomienia produkcji dyrekcja sprowadziła pracowników z hut Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. "Solidarność" utworzyła Fundusz Socjalny dla poszkodowanych hutników. Trzymiesięczną sankcję prokuratorską otrzymali Maciej Mach, Mieczysław Gil, Wiesław Mazurkiewicz, Kazimierz Fugiel, Bogdan Wróbel i Krzysztof Wróbel. Wśród pobitych znaleźli się: Bogusław Atłasiński, Jan Banda, Wiesława Chwastek, Zbigniew Dolicki, Marek Domagała, Eugeniusz Guzik, Grzegorz Jamka, Bernard Kruk, Elżbieta Krzyżostanek, Zdzisław Kwiecień, Jan Rudowski, Jerzy Smoła, Andrzej Wata i Tadeusz Zając. Rzecznik prasowy MSW Wojciech Garstka w oświadczeniu dla PAP podał: nikt nie poniósł najmniejszych obrażeń.

6 maja - Kolegium ds. wykroczeń w Nowej Hucie skazało na miesiąc aresztu: Romana Pawlika, J. Gąsiora, Edwarda Banaszkiewicza, Bogusława Atłasińskiego, Stanisława Strzępka, Stefana Małeckiego, Lecha Matyjaszkiewicza, Bogdana Kowalskiego, Janusza Purę, Władysława Zborowskiego, Józefa Muchę, Kazimierza Baniaka, Halinę Lofek, Władysława Kieliana i Adama Jędrasika. Na 14 dni aresztu zostali skazani: Tadeusz Pikulicki i Andrzej Jędrasik.

10 maja - W komunikacie Komitetu Strajkowego HiL (A. Szewczuwianiec, J. Ciesielski, A. Czepielewski, S. Handzlik, A. Krajewski, A. Skałabania, T. Szczypczyński i M. Surma) i Komisji Interwencji i Praworządności NSZZ "S" (Z. Romaszewski, Z. Fijak i J. M. Rokita) poinformowano o szczegółach pomocy dla represjonowanych za udział w strajku w HiL pracowników. Przewidziano m.in wypłatę zasiłków w wysokości pełnej pensji przez okres 6 miesięcy dla zwalnianych hutników oraz rodzin aresztowanych lub ukrywających się, wyrównywanie strat finansowych, refinansowanie grzywien oraz refinansowanie kosztów sądowych. Pomocą zajął się Wikariat Solidarności z Pokrzywdzonymi przy kościele Maksymiliana Marii Kolbego w Mistrzejowicach w składzie: Józefa Hennelowa, Maria Woźniakowska, prof. Zbigniew Chłap, Zbigniew Ferczyk, Zbigniew Fijak, ks. Kazimierz Jancarz, prof. Zygmunt Kolenda, mec. Wiktor Szczypiński. Pomoc prowadziło również Duszpasterstwo Ludzi Pracy przy Parafii Matki Boskiej Częstochowskiej na os. Szklane Domy w Nowej Hucie.

12 maja - W Krakowie przebywał minister spraw wewnętrznych gen. Czesław Kiszczak. Na jego polecenie część osób aresztowanych zwolniono. Świadczyło to dobitnie o traktowaniu prawa wyłącznie jako narzędzia represji politycznych, a nie elementu wymiaru sprawiedliwości.

14 maja - Komunikat prezydium RKS w sprawie wyborów: Ostatnie wydarzenia w Polsce jednoznacznie dowiodły, że: 1. Społeczeństwo definitywnie utraciło zaufanie do deklarowanej przez władze partyjno-państwowe woli przeprowadzenia reform ekonomicznych, w związku z czym nie może ono akceptować gwałtownego obniżenia się stopy życiowej jako niezbędnej ceny za wyprowadzenie kraju z kryzysu. Taka była przyczyna ostatniej fali strajków. 2. Partyjna nomenklatura zainteresowana jedynie utrzymaniem monopolu władzy nie jest zdolna do spełnienia nieodzownych warunków uzdrowienia funkcjonowania państwa, a w tym przede wszystkim do uznania podmiotowości narodu, do respektowania elementarnych zasad praworządności i demokracji. W imię realizacji własnych celów, a wbrew najżywotniejszym interesom Polski nadal usiłuje konflikty społeczne rozwiązywać przy użyciu brutalnej przemocy i umacniać swą kontrolę nad życiem gospodarczym i społecznym przez specjalne uprawnienia, ograniczające do minimum inicjatywę obywateli, a także bezlitośnie obnażając fasadowy charakter takich instytucji jak sejm czy rady narodowe. W tej sytuacji udział w wyborach do rad narodowych byłby wyrazem poparcia dla sprzecznej z interesami kraju polityki władz, byłby współuczestniczeniem w kłamstwie. Wzywamy członków i sympatyków "Solidarności" w naszym Regionie do powstrzymania się od udziału w tych wyborach.

16 maja - Zwolniono z aresztu sześciu działaczy KS w HiL.

17 maja - Poinformowano o utworzeniu Komitetu Organizacyjnego NSZZ "S" KM HiL powstałego z inicjatywy działaczy KRH z lat 1980-1981 (niepracujących już w kombinacie), członków TKRH oraz nowych członków związku. KO za główny cel stawiał sobie odbudowę struktur związkowych w zakładzie. Stąd też nie wystąpił z wnioskiem o rejestrację, a działania realizował metodą faktów dokonanych. Do września tr. przystąpiło do KO ok. 4 tys. pracowników. KO odwołał strajk absencyjny i ogłosił, że będzie dążył do realizacji wszystkich postulatów protestujących.

18 maja - Zakończył się strajk absencyjny w HiL.

 

(fot. Agnieszka Masłowska)